ตามที่กรมวิชาการเกษตร มีนโยบายให้บังคับใช้กฎหมายตามพรบ.พันธุ์พืช พ.ศ. 2518 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ.2535 และ พ.ศ.2552 อย่างเต็มประสิทธิภาพ โดยให้เจ้าพนักงาน(สารวัตรเกษตร)ทั้งจากส่วนกลางและส่วนภูมิภาค ลงพื้นที่เพื่อสุ่มตรวจเมล็ดพันธุ์พืชควบคุมที่จำหน่ายตาม ร้านค้าอย่างทั่วถึงทุกพื้นที่ ส่งผลให้สมาชิกสมาคมฯและผู้ประกอบการร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์หลายรายถูกดำเนินคดี เนื่องจากตรวจพบเมล็ดพันธุ์ที่จำหน่ายไปมีคุณภาพต่ำกว่าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ทั้งในเรื่องของความงอก และความบริสุทธิ์ รวมถึงเมล็ดพันธุ์ปลอมปน ซึ่งความผิดดังกล่าวครอบคลุมถึงบริษัทผู้ผลิต ผู้รวบรวมและผู้จำหน่ายเมล็ดพันธุ์คุณภาพต่ำดังกล่าว ความผิดจากการกระทำนี้มีโทษปรับ จำคุก หรือทั้งจำทั้งปรับ โดยธรรมชาติของเมล็ดพันธุ์ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตจะต้องมีการเสื่อมคุณภาพโดยตัวเองอยู่แล้วนับตั้งแต่วันที่ผลิตเป็นต้นไป อีกทั้งมีปัจจัยภายนอกอันเนื่องมาจาก สภาพแวดล้อมในการเก็บ เช่น ความชื้น อุณหภูมิ และระยะเวลาที่จัดเก็บ ที่ไม่เหมาะสมยังเป็นตัวเร่งให้คุณภาพเสื่อมเร็วขึ้นกว่าปกติ เป็นผลให้เมล็ดพันธุ์ที่วางจำหน่ายที่ร้านค้าในสภาพไม่เหมาะสมมีโอกาสเสื่อมคุณภาพก่อนถึงวันหมดอายุได้ ทำให้เกิดปัญหาทางด้านกฎหมายตามมาเมื่อถูกเจ้าพนักงานตรวจพบ
ดังนั้นเพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์คุณภาพต่ำกว่าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด สมาคมฯจึงมีข้อแนะนำให้ร้านค้าปฎิบัติและการอำนวยความสะดวกแก่เจ้าพนักงานในการเข้าเก็บตัวอย่างเมล็ดพันธุ์เพื่อตรวจสอบดังนี้
- ร้านค้าต้องเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ไว้ในที่ที่ร่ม อากาศเย็น มีอากาศถ่ายเท ไม่อบร้อน ไม่โดนแดดและฝน ไม่วางใกล้ที่เปียกชื้น และป้องกันการเข้าทำลายของแมลง หนู ที่อาจทำให้บรรจุภัณฑ์ฉีกขาด เพื่อป้องกันมิให้เมล็ดพันธุ์เสื่อมคุณภาพก่อนกำหนด
- หมั่นตรวจสอบวันหมดอายุของเมล็ดพันธุ์ที่จำหน่ายและเก็บออกจากจุดขายเมื่อเมล็ดพันธุ์หมดอายุการใช้ทำพันธุ์
- ตรวจสอบยืนยันกับผู้แทนจำหน่ายของบริษัทผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์เพื่อมั่นใจว่าบรรจุภัณฑ์มีป้าย ฉลากครบถ้วนตามข้อกำหนดของกฎหมาย
- เมื่อเจ้าพนักงานเข้าตรวจร้าน ให้ร้านค้าอำนวยความสะดวกตามสมควร หากมีการสุ่มเก็บตัวอย่างเมล็ดพันธุ์ไปตรวจสอบ เจ้าหน้าที่จะแบ่งเมล็ดพันธุ์ออกเป็น 2 ส่วน ส่วนหนึ่งนำกลับไปตรวจสอบ อีกส่วนหนึ่งอายัดไว้ที่ร้าน โดยเจ้าหน้าที่จะออกเอกสาร บันทึกการเก็บตัวอย่างและอายัดเมล็ดพันธุ์ควบคุมเพื่อตรวจสอบ ให้แก่ร้านค้าเพื่อเป็นหลักฐาน โดยจะมีการเซ็นชื่อรับรองทั้ง 2 ฝ่าย ร้านค้าควรอ่านรายละเอียดต่างๆ ในบันทึกว่าถูกต้องและตรงกับตัวอย่างเมล็ดพันธุ์ที่เจ้าหน้าที่เก็บไปหรือไม่ ซึ่งข้อความที่ระบุในบันทึกนอกจากชื่อ-ที่อยู่ของร้าน , ชื่อผู้ดำเนินกิจการแล้ว ส่วนอื่นๆ จะคล้ายกันกับที่ระบุไว้บนฉลาก โดยจะมีการระบุจำนวนปริมาณที่เก็บและอายัด ไว้ด้วย
(ขอให้ร้านค้าช่วยตรวจสอบว่าในการบันทึกของเจ้าหน้าที่มีการระบุ Lot number ไว้ด้วย ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการตรวจสอบยืนยันในอนาคต)
- เมื่อสารวัตรเกษตรกลับไปแล้ว ให้ร้านค้ารีบติดต่อพนักงานขายของบริษัทเจ้าของเมล็ดพันธุ์ที่ถูกเก็บตัวอย่างไปตรวจสอบ โดยแจ้งรายละเอียดตามบันทึกฯ หรือ Fax บันทึกฯ ไปที่บริษัทเจ้าของเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้บริษัทเจ้าของเมล็ดพันธุ์ทดสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์ Lot นั้นๆ ไว้เป็นหลักฐานอ้างอิงต่อไป
- สมัครเป็นสมาชิกสมาคมฯเพื่อเข้าร่วมโครงการร้านค้าจำหน่ายเมล็ดพันธุ์คุณภาพ ซึ่งเป็นการรับประกันเบื้องต้นว่าร้านค้าจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ได้รับการตรวจสอบเบื้องต้นที่เป็นไปตามกฎหมาย และได้รับความรู้เกี่ยวกับการรักษาคุณภาพเมล็ดพันธุ์ ตลอดจนข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องในการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์อย่างถูกต้อง